Çocuk Beslenmesinde Şekerin Yeri

Çocuk Beslenmesinde Şekerin Yeri

Bu yazımızda konumuz, çoğunlukla herkesin çok sevdiği, tatlı besinlerin ana maddesi olan şekerin, çocukların beslenmesindeki yeri.

Çocuklarımızın şekerle olan ilişkisinde, anne babalar olarak genellikle ilk aklımıza gelen, ilave şeker içeren gıdalar ve bunların aşırı tüketiminin çocuklarımıza verebileceği zararlar ve buna ilişkin kaygılarımız.

İlave şeker içeren gıdalar genellikle yüksek kaloriye sahiptir. En az bunun kadar önemlisi, besin değerleri de düşüktür. Çocukların gelişiminde 0-3 yaş özellikle çok önem taşımaktadır. Doğal olarak bu yaş aralığındaki beslenme de kritik önemdedir. Çocuklar bu yaş aralığında, protein, demir ve zeka gelişimini destekleyen vitamin ve mineraller açısından zengin gıdalar ile beslenmelilerdir.

Ya alışkanlıklar? Ağaç yaşken eğilir.

Çocuk beslenmesiyle ilgili genel doğruları “Beslenme ve Çocuk” başlıklı blog yazımızda detaylı şekilde ele almıştık. Şeker özelinde fazla ve yanlış şeker alışkanlığı ile başlayalım. Bu konudaki riskler sadece bugünkü çocukluk dönemine ilişkin değil, yetişkin bir birey olduktan sonra da devam edecek, ömür boyu çocuğunuza eşlik edecek alışkanlıkları da kapsamaktadır. Daha açık bir ifade ile, şeker ile beslenen çocuklar, ileri yaşlarda tatlıya düşkün bireyler olabilmektedirler. Bu dönemdeki beslenme şekilleri, yaşamları boyunca sağlıklarını ve olabilecek rahatsızlıkları da belirler.

Şekerin fazla ve yanlış tüketimi, herkesin bildiği gibi, diş çürüklerine ve diş kayıplarına sebep olmaktadır. Bunun yanında aşırı kilo ve obeziteye de sebep olabildiği gibi Tip 2 diyabete, kalp rahatsızlıklarına ve bazı kanserlere de neden olabilmektedir. Vücudumuzun kimyasal fabrikası olan karaciğer, şekerin yapı taşı olan glikozu sadece enerji elde etmek için kullanmaz. Aldığı glikozun %50’sini enerji elde etme amacıyla kullanırken, %10’unu glikojen sentezlemede kullanır, geriye kalan %40’ını da yağ asidi sentezinde kullanır.

Glikojen, açlıkta kan glikozunun idamesi için gerekli olan bir depo karbonhidrat formudur. Üretilen yağ ise özellikle yağ dokusunda açlıkta kullanılmak üzere depo edilen bir enerji kaynağıdır. Çok fazla şeker veya karbonhidrat tüketildiğinde, temel olarak, tüm bu enerjinin bir şekilde depolanması gerekir ve normalde bu depolama, yağ hücrelerinin veya yağ damlacıklarının içinde olur, bunlar ayrıca karaciğerin içinde de birikebilir ve yağlı karaciğer hastalığı olarak adlandırdığımız rahatsızlığa, dolayısıyla kiloya ve diğer hastalıklara sebep olabilmektedir.

Şeker anne sütünden başlar

Çocuklar, ihtiyacı olan şekeri daha bebekliklerinde anne sütünden almaya başlıyorlar. Şeker, doğal formda ayrıca, tahıllarda, meyvelerde ve sebzelerde bulunmaktadır. Şekerli gıdaların asıl görevi, vücudumuza karbonhidrat sağlayıp enerji kaynağı olan glikoza dönüşmektir.

“Peki ya meyveler?” diyebilirsiniz, tabii ki meyve tüketecekler ama porsiyon kontrolü önemli. Şeker tüketiminde önemli olan;

1-İlave şeker ile tadı arttırılan gıdalardaki risk.

2-Harcanacak  enerjiden fazlası için tüketilen şeker ve bunun yağ halinde depolanması.

Peki çocuk yaşta bu önemli farkındalığı nasıl oluşturacağız? Ya da çocuğumuz şeker, çikolata ya da sürülebilir kakaolu fındık ezmesi istediğinde ne yapacağız?

İşte birkaç ipucu;

Unutmayın biz ebeveynler ne yaparsa çocuklar da onu yapar.
Çocukların rol model aldığı kişiler şeker tüketimine dikkat etmelidir. Çocuklar, 1 yaşından itibaren, anne ve babalarını rol model aldıklarından, ebeveynlerin yemek yeme davranışları çocuklara direkt yansır. Bu nedenle anne ve babalar tüm yeme davranışlarına dikkat etmelidir. Evde şeker yerine yenebilecek kuru meyve veya doğal meyve içeren gibi sağlıklı alternatifler bulundurulmalıdır.

Etiket okumayı alışkanlık haline getirin ve çocuklarınıza aşılayın. Besin etiketlerinde yer alan fruktoz şurubu, mısır şurubu, dekstroz, kahverengi şeker gibi ifadelerin aslında birer şeker olduğunu unutmayın!

Hazır meyve suyu, gazlı içecekler, şekerli-aromalı shakeler yerine su, ev yapımı soğuk meyve çayı, ayran tercih edin. Su tüketimini artırmak için limon, elma dilimi, nane yaprağı içeren suları tercih edebilirsiniz. “Çok şeker yiyen çocuğa ne yapmalı” sorusunun cevabının yukarıdaki satırlarda yer aldığına inanarak doğal şekere ilişkin bilgilere geçiyoruz.

Doğal şeker kaynaklarının en sağlıklılarından olan meyvenin kendisinin de şeker olduğunu unutmayalım. Güzel olan kısmı, bütün bir meyvede şeker ve lif bir aradadır. Hatırlatmak isteriz ki her konuda olduğu gibi burada da miktar ve denge önemlidir. Meyve tüketiminde porsiyon çok önemlidir. Sadece suyunu içmek isterseniz, günlük 1 bardağı geçmemek üzere, taze sıkılmış meyve suları veya şekersiz kompostolar tüketilebilir. Katkı maddesi olmadan hazırlanmış olan taze sıkılmış meyve suları, hem çocukların vitamin-mineral tüketimini artırır hem de meyvelerde bulunan fruktoz (meyve şekeri) sayesinde vücudun şeker ihtiyacı karşılanır.

Gün içerisinde şeker tüketimini azaltmanın bir yolu da protein içeren kahvaltılardır. İyi bir kahvaltı, vücudun açlık mekanizmasını dengeler ve tatlı krizlerini önler. Bu yüzden yumurta, peynir, ceviz/zeytin, tam tahıllı ekmek, mevsim sebzelerinin bulunduğu dengeli bir kahvaltı iyi bir seçenek olacaktır. PACHANOLA granolalarımız, zengin ve kaliteli, doğal protein ve kolajen içeriğinin yanı sıra, yulaf ezmesi ve dondurularak kurutulmuş meyveler ile sağladığı karbonhidrat sayesinde dengeli ve bütüncül bir gıdadır. Süt ve yoğurt gibi bir kalsiyum kaynağıyla birlikte çocuğunuzun bir tam öğünü de olabilir. Benzer şekilde PACHA Cipslerimiz de yüksek protein içerir ve içindeki doğal meyve ve sebzeler ile hem lezzet hem de besin deposudur.

Yemek ile çocuk arasında ödül ya da ceza ilişkisi kurulmamalıdır. Sağlıklı bir büyüme planının en önemli oyuncusu dengeli bir beslenmedir. Sağlıklı bir beslenme planında yasak yoktur. Sadece porsiyon kontrolü vardır. Çocuklar sadece meyve ve sebze ile beslenmeyecekler, tabi ki “hiç şeker yemesinler” demiyoruz. Onları masum şekerlerle tanıştırabilirsiniz. Bunlar pekmez, bal, pestil, keçiboynuzu, kuru meyveler, elma püresi ve ev yapımı olan reçel/marmelatlar olabilir. Yazımızı, ne kadar masum olursa olsun, her gıdayı tüketirken en önemli şeyin tüketme miktarı olduğunu söyleyerek sonlandırmak isteriz.

 

Kaynaklar
*https://www.drozdogan.com/nisasta-nedir-fruktoz-nedir-ve-fazla-seker-nasil-yaga-donusur/
*https://www.gurmebebek.com/beslenme-dosyalari/seker
*https://popsci.com.tr/seker-yaga-nasil-donusuyor/

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir